Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, đoạn tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng qua địa bàn thành phố dài khoảng 104,669 km, gồm tuyến chính và ba tuyến nhánh, đi qua 23 xã, phường, đặc khu. Dự án dự kiến thu hồi khoảng 446 ha đất, ảnh hưởng đến khoảng 5.650 hộ dân và 48 tổ chức. Thành phố đã phê duyệt 39 dự án thành phần phục vụ triển khai, với tổng mức đầu tư khoảng 11.027,6 tỷ đồng.

Tính đến hết ngày 26/10/2026, diện tích đã giải phóng mặt bằng đạt 328,9 ha, tương đương khoảng 75% khối lượng cần thực hiện. Trong đó, đất nông nghiệp đạt 213,4/241 ha, khoảng 89%; đất ở mới đạt 1,48/12,6 ha; các loại đất khác đạt 114/184,3 ha, khoảng 62%. Như vậy, phần đất ở đang là một trong những khâu chậm nhất, dù diện tích không lớn so với toàn dự án.

Đến nay, ba địa phương An Hưng, An Lão và Hải An đã hoàn thành giải phóng mặt bằng; tám xã, phường, đặc khu hoàn thành đối với đất nông nghiệp. Ở chiều ngược lại, 13 xã, phường chưa đạt cả hai mốc tiến độ đối với đất ở và đất nông nghiệp, trong khi năm địa phương có tỷ lệ giải phóng mặt bằng dưới 50%.

Khó khăn chủ yếu tập trung ở việc thu hồi đất ở, đất quốc phòng, di chuyển mồ mả và xác minh hồ sơ địa chính qua nhiều thời kỳ. Tại một số nơi, việc bàn giao mốc giới chưa kịp thời; các khu dân cư và phần đất xen kẹp giữa đường sắt với cao tốc Hà Nội – Hải Phòng cũng phát sinh vướng mắc trong tổ chức thực hiện.

Trước thực tế đó, tại cuộc làm việc về tiến độ dự án, ông Lê Trung Kiên, Phó chủ tịch UBND TP. Hải Phòng, yêu cầu các địa phương tập trung giải phóng mặt bằng, phấn đấu bàn giao toàn bộ đất nông nghiệp trong tháng 11, cơ bản hoàn thành bàn giao đất ở và các loại đất khác; đến ngày 15/12 hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn dự án trên địa bàn.

Cùng với đẩy nhanh kiểm kê và bồi thường, các địa phương được yêu cầu phối hợp với các ban quản lý dự án hoàn thiện hạ tầng thiết yếu tại khu tái định cư, xử lý việc di chuyển mồ mả trong tháng 11 và bàn giao ngay phần mặt bằng đã hoàn thành cho đơn vị tiếp nhận, không chờ giải phóng xong toàn tuyến.

Đối với nguồn vốn, lãnh đạo Thành phố giao Sở Tài chính phối hợp các đơn vị liên quan rà soát nhu cầu thực tế cho bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tránh lập dự toán vượt xa khả năng sử dụng. Trên cơ sở đó, các đơn vị sớm thống nhất số vốn cần thiết để báo cáo Bộ Xây dựng, phục vụ điều chuyển vốn đến những địa phương, dự án có nhu cầu và hạn chế tình trạng vốn giải ngân chậm phải chuyển nguồn sang năm sau.

Trong trường hợp được chấp thuận điều chuyển phần vốn dư, Thành phố cũng yêu cầu nghiên cứu phương án ưu tiên cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tuyến đường Vành đai 5. Các địa phương đồng thời phải hoàn thiện hồ sơ quyết toán, xử lý kinh phí đối với các công trình hoàn trả theo tiến độ được giao.

Với khối lượng đất ở và các vướng mắc tái định cư còn lại, mục tiêu hoàn thành trước ngày 15/12 đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương và cơ quan chuyên môn. Bởi vậy, yêu cầu bàn giao mặt bằng đến đâu, tiếp nhận đến đó được đặt ra nhằm tạo điều kiện triển khai dự án đường sắt trọng điểm, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư.

Nguồn: báo Đầu tư