Từ dây chuyền lắp ráp đến cánh cửa phòng thí nghiệm
Một câu chuyện thú vị vừa được ông Peter Kim, Tổng giám đốc HSBC Hàn Quốc chia sẻ liên quan đến các khoản đầu tư của các nhà đầu tư Hàn Quốc, trong đó có Samsung, vào Việt Nam.
Năm 2008, khi nhà máy của Samsung được khởi công tại Bắc Ninh, ít ai có thể dự đoán rằng quyết định ấy đã góp phần tái định hình hai nền kinh tế và khởi đầu mối quan hệ hợp tác song phương bền vững giữa Việt Nam và Hàn Quốc.
Hiện nay, khoảng một nửa số điện thoại thông minh mà Samsung bán ra trên toàn cầu được sản xuất tại Việt Nam. Một trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng đã được xây dựng tại Hà Nội. Nhưng theo ông Peter Kim, câu chuyện hấp dẫn nhất không chỉ nằm ở những gì đã được tạo dựng, mà là ở tương lai phía trước, khi dòng đầu tư của Hàn Quốc đang dịch chuyển lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị: từ lắp ráp sang sản xuất tiên tiến và từ sản xuất sang R&D.
“Thập kỷ tới của hợp tác Hàn Quốc - Việt Nam sẽ được định hình không chỉ bởi dây chuyền lắp ráp, mà còn ở đằng sau cánh cửa của các phòng thí nghiệm”, ông Peter Kim bày tỏ.
Nhắc đến Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (Nghị quyết 10), ông Peter Kim cho biết, sự chuyển dịch chiến lược này của các doanh nghiệp là phù hợp với chính sách quốc gia của Việt Nam.
Mục tiêu của thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn hiện nay là phải biến các nguồn lực đó thành năng lực của nền kinh tế Việt Nam. Muốn vậy, doanh nghiệp tư nhân trong nước phải có điều kiện tham gia, học hỏi và từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị. kinh tế nhà nước phải đầu tư và dẫn dắt ở những lĩnh vực nền tảng chiến lược, tạo hạ tầng và dư địa phát triển cho các khu vực khác. Cả ba khu vực kinh tế trên không phát triển rời rạc, mà phải hợp tác và cùng cộng hưởng trong một chiến lược chung.
Tháng 6/2026, khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW, không chỉ các nhà hoạch định chính sách, giới chuyên gia, mà cả cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài đều bày tỏ sự ủng hộ. Không phải chỉ vì Nghị quyết 10 một lần nữa khẳng định vai trò, vị thế của khu vực đầu tư nước ngoài, mà còn vì bước chuyển chiến lược trong tư duy về đầu tư nước ngoài, trong đó có chuyển mạnh từ tư duy “chủ yếu thu hút vốn” sang tư duy “phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia” và phát triển hệ sinh thái kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài…
Đứng trên góc độ đó, những gì mà ông Peter Kim chia sẻ về dòng đầu tư Hàn Quốc là rất có ý nghĩa. Và chắc chắn, đó là điều mà Việt Nam đang mong chờ, không phải với riêng nhà đầu tư Hàn Quốc, mà là với nhà đầu tư nước ngoài nói chung. Nói đúng hơn, đó không phải là “mong chờ”, mà như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nói, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam sẽ “không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà là có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra các giá trị mới”. Tức là, sẽ chủ động trong lựa chọn đầu tư và định hướng chiến lược phát triển khu vực FDI.
Đích đến là kiến tạo năng lực quốc gia
Sáu tháng đầu năm 2026, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt 8,18% - cao nhất kể từ năm 2011 tới nay. Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, trong mức tăng trưởng chung này có đóng góp không nhỏ của các dự án FDI, trải dài từ Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, cho đến Đồng Nai, rồi TP.HCM… Chính những dự án này đã góp phần quan trọng tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế. Quan trọng hơn, động lực này đã có sự chuyển dịch rõ ràng sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Gần 40 năm qua, Việt Nam đã thành công trong thu hút FDI, với lũy kế cho đến nay đạt 562,7 tỷ USD vốn đăng ký. Khu vực FDI đã có đóng góp lớn cho kinh tế - xã hội Việt Nam, nhưng khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới, thì mục tiêu đặt ra đối với FDI không chỉ đơn thuần là lượng vốn thu hút được nữa. Đích đến là kiến tạo năng lực quốc gia.
“Tinh thần của Nghị quyết số 10-NQ/TW là rất rõ: Thu hút đầu tư nước ngoài không phải để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực, nâng cao tự chủ, không chỉ để tăng trưởng nhanh mà phải để phát triển bền vững, bao trùm và có chất lượng cao”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết số 10-NQ/TW.
Có thể thấy, Nghị quyết 10 đã đặt ra vấn đề chuyển trọng tâm từ thu hút vốn sang thu hút các nguồn lực tạo ra năng suất dài hạn cho nền kinh tế. Danh mục các lĩnh vực ưu tiên sẽ bao gồm bán dẫn, AI, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, công nghệ sinh học, công nghệ năng lượng, logistics hiện đại và nhiều ngành công nghệ cao khác. Đồng thời, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút các trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm điều hành khu vực và các dịch vụ dùng chung của các tập đoàn đa quốc gia… Đây chính là những lĩnh vực sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
“Nghị quyết 10 đã đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy thu hút vốn sang tư duy kiến tạo năng lực cạnh tranh quốc gia. Giá trị cốt lõi của Nghị quyết không nằm ở mục tiêu 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, mà ở việc định hình một mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo”, ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc cấp cao Bộ phận Tư vấn đầu tư Savills Việt Nam, bày tỏ.
Thực tế, gần 40 năm qua, những câu chuyện được quan tâm nhiều nhất khi tổng kết về FDI luôn là vốn đăng ký bao nhiêu, vốn thực hiện bao nhiêu… Nhưng bây giờ, với Nghị quyết số 10, câu hỏi đặt ra đã khác, không còn là Việt Nam thu hút được bao nhiêu vốn FDI, mà là thu hút được bao nhiêu công nghệ, bao nhiêu tri thức và bao nhiêu giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Trong cuộc trao đổi với báo giới mới đây, Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) Bùi Minh Giáp nhấn mạnh rằng, dù FDI tiếp tục là một động lực quan trọng với nền kinh tế nhưng thách thức hiện nay không chỉ là thu hút thêm vốn, mà còn là thu hút các dự án chất lượng cao hơn và giữ được nhiều giá trị gia tăng hơn cho nền kinh tế.
“Dòng vốn FDI chỉ thực sự tạo động lực dài hạn khi doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và phần giá trị gia tăng cũng được giữ lại nhiều hơn cho nền kinh tế”, ông Bùi Minh Giáp nói.
Liên quan đến vấn đề này, Nghị quyết 10 cũng đã đặt ra mục tiêu đưa 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời thu hút các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu thành lập trung tâm R&D tại Việt Nam… Như vậy, trọng tâm cũng sẽ không còn nằm ở thu hút vốn đơn thuần, mà là hướng đến việc nâng cao hiệu ứng lan tỏa đối với khu vực doanh nghiệp trong nước. Đây là điều còn yếu trong 40 năm thu hút FDI vừa qua. Một khi làm được điều này, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế sẽ được tăng cường.
Mấu chốt là thực thi
Định hướng chiến lược trong phát triển khu vực kinh tế FDI đã được chỉ rõ trong Nghị quyết 10. Nhưng vấn đề lớn nhất là làm sao đưa Nghị quyết vào thực tiễn cuộc sống.
“Dù Nghị quyết 10 đưa ra nhiều định hướng chiến lược đáng chú ý, khả năng hiện thực hóa các cam kết mới là yếu tố được cộng đồng đầu tư quốc tế quan tâm nhất”, ông Sử Ngọc Khương nói.
Hiện tại, một chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 10 đang được Bộ Tài chính dự thảo để trình Chính phủ. Theo Dự thảo, sẽ có 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp được thực thi, bao gồm việc hoàn thiện thể chế, môi trường đầu tư, kinh doanh; phát triển nhân lực chất lượng cao; nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng phục vụ thu hút đầu tư chiến lược; thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số, chuyển giao công nghệ, tăng tính lan tỏa, liên kết với khu vực kinh tế trong nước…
“Nếu các cải cách về thể chế, nhân lực và môi trường kinh doanh được triển khai đồng bộ, Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ vị thế tham gia chuỗi giá trị sang vị thế đồng kiến tạo chuỗi giá trị toàn cầu trong thập kỷ tới”, ông Sử Ngọc Khương nhấn mạnh.
Điều đáng mừng, cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài rất ủng hộ các định hướng chiến lược của Việt Nam. Đây là điều kiện quan trọng để Việt Nam có thể thực sự thành công trong hành trình “từ thu hút FDI đến kiến tạo năng lực quốc gia”.
“Là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, Samsung bày tỏ sự đồng tình và đánh giá rất cao tầm nhìn chiến lược của Nghị quyết 10”, ông Na Ki Hong, Tổng giám đốc Samsung Việt Nam, nói và cho biết, thời gian qua, Samsung đã dành nhiều công sức và ngân sách cho việc đào tạo và hỗ trợ các doanh nghiệp nội địa, chuyển giao công nghệ. Tới đây, những việc này sẽ tiếp tục được thúc đẩy.
Nguồn: báo Đầu tư
